Saatlik Mahsuplaşma 2026: GES ve Lisanssız Üretim İçin Ne Değişiyor?

Türkiye’de çatı ve arazi GES yatırımlarının ekonomisi büyük ölçüde mahsuplaşma ve satış limitlerine bağlı. 2 Nisan 2026’da yayımlanan düzenleme ile 1 Mayıs 2026’dan itibaren lisanssız üretim tesislerinde aylık mahsuplaşma sona eriyor; yerine her saatin üretimi, o saatteki tüketimle eşleştirilecek. İşlemler EPİAŞ “Lisanssız Üretim Modülü (LÜM)” üzerinden yürütülecek — ENOPTIMAL üretim yönetimi bu veriyi saatlik izleme ve senaryo analizi için temel alır.

Aylık mahsuplaşmadan saatliğe geçiş

Eski sistemde ay içindeki toplam üretim ile toplam tüketim tek seferde mahsuplaşıyordu. Yeni sistemde her saat için ayrı hesap yapılır: o saatte üretim tüketimi karşılıyorsa mahsuplaşma gerçekleşir; üretim fazlası “ihtiyaç fazlası enerji”, tüketim fazlası ise şebekeden alınan net tüketim olarak ay sonunda toplanır. GES’in öğlen üretip akşam tüketen sanayi tesisi artık gece saatlerinde şebeke enerjisi aldığı için net tüketim faturası oluşur — bu, saatlik piyasa dinamikleriyle uyumlu bir yapıdır.

Fatura mantığı: Mahsuplaşan enerji için çift fatura yok

EPDK metninin özü şudur: Tüketici, ürettiği saatte önce o saatin tüketimiyle mahsuplaşır; üretim o saatte yetmezse eksik kısım şebekeden alınır. Bu “alım”ın fiyatı duruma göre ikili anlaşma, son kaynak tedarik (SKT) tarifesi veya (SKT dışı görevli tedarikten alanlar için) kendi abone grubu tarifesidir. Tedarikçi ise size kesilecek tüketim faturasını mahsuplaşma sonrası net tüketim üzerinden kesmek zorundadır.

Üç ayrı kalem (EPDK örneği)

Üretim yetmeyen saatlerde alım fiyatı

• Serbest tüketici + ikili anlaşma: Anlaşma fiyatı üzerinden şebeke alımı.
• Son kaynak tedarik (SKT) kapsamındaysanız: SKT tarife fiyatı.
• Görevli tedarikçiden enerji alan ve SKT kapsamında olmayanlar: Kendi abone grubunuzun tarife fiyatı.
• Tedarikçi piyasa işlemlerini mevzuata uygun şekilde brüt (mahsuplaşma öncesi) verilerle yürütür; size yansıyan fatura ise net tüketimdir.

Pratik sonuç: Gece üretim yokken tüketim devam ediyorsa, o saatlerin net tüketimi faturanıza girer. Gündüz üretim–tüketim aynı saatte mahsuplaşırsa o saatler faturada “ekstra tüketim” olarak görünmez. Eski aylık mahsuplaşmada ay sonu toplamdan düşülürdü; yeni sistemde bu denge her saat ayrı hesaplanıp ay sonunda toplanır.

Enerji ile para ayrımı: GES’den sayılan saat, PTF ve YEKDEM

Saatlik mahsuplaşmada iki katman vardır; karıştırmamak gerekir. Enerji katmanında: O saatte üretim tüketimi karşılıyorsa mahsuplaşma olur — o saat için “şebekeden şu kadar kWh aldınız” kalemi oluşmaz; elektriği fiilen GES’inizden kullanmış sayılırsınız. Para katmanında ise iş bitmez: Mahsuplaşan enerjinin bedeli, ihtiyaç fazlası satışı ve net tüketim alımı; PTF, YEKDEM, dağıtım/transfer bedelleri ve varsa ikili anlaşma fiyatınız üzerinden hesaplanır veya uzlaştırılır.

PTF, YEKDEM ve ikili anlaşma neden önemli?

• Serbest tüketici + ikili anlaşma: Net tüketim ve mahsuplaşma uzlaşmasında anlaşma fiyatınız referans olabilir; PTF’den sapma doğrudan marjınızı değiştirir.
• PTF (Piyasa Takas Fiyatı): Saatlik değişir; gündüz mahsuplaşan enerjinin “değeri” ile gece şebekeden aldığınız enerjinin maliyetini kıyaslamak için saatlik PTF takibi şarttır.
• YEKDEM: Üretim maliyeti ve tarife bileşenlerinde yer alır; öz tüketim ve satış senaryosunda aylık YEKDEM güncellemesi nakit akışını etkiler.
• İhtiyaç fazlası satışı: EPDK örneğinde abone grubu tarifesi; serbest piyasada çoğu senaryoda PTF ve anlaşma koşullarıyla birlikte değerlendirilir.
• Sonuç: kWh mahsuplaşır ama “o saat para ödemiyorum” ile “o saatin TL karşılığı piyasaya bağlı” ayrı kavramlardır — GES yatırım geri dönüşü saatlik PTF ve anlaşma ile ölçülür.

EPDK örneğinde 47.400 kWh mahsuplaşan enerji için bedel, görevli tedarik şirketi–tedarikçi hattında tarife fiyatı üzerinden ödenir. Sahada serbest tüketici ve sanayi GES’lerinde bu uzlaşma pratikte PTF, YEKDEM ve sözleşme fiyatlarıyla aynı mantıkta kurgulanır; saatlik üretim–tüketim eşleşmesi yapılmadan gerçek öz maliyet görülmez.

EPDK örneği: bir günün saatlik profili

Aşağıdaki tablo ve grafik, EPDK’nın Tablo 1’inde verilen örnek günün ilk saatlerini gösterir. Gündüz saatlerinde üretim tüketimi aşarken gece saatlerinde yalnızca şebekeden çekiş vardır.

Ay sonu özeti (EPDK rakamları)

• Toplam üretim: 60.000 kWh — bunun 47.400 kWh’i mahsuplaşma ile kendi tüketimini karşılar.
• İhtiyaç fazlası: 12.600 kWh — abone grubu tarifesinden satışa konu edilebilir (limit dahilinde).
• Toplam tüketim: 75.000 kWh — mahsuplaşma sonrası 27.600 kWh net tüketim; tedarikçi faturası bu miktar üzerinden kesilir.
• Mahsuplaşan 47.400 kWh bedeli: EPİAŞ / görevli tedarik şirketi mekanizması ile tarife üzerinden ödenir.

Bedelli üretim limiti (eski “satış sınırı”)

Yönetmelikte “satış sınırı” ifadesi “bedelli üretim limiti” olarak güncellendi. Önceki yıl tüketimin en fazla iki katı kadar üretim yapılabilir; bu hacmin mahsuplaşan kısmı düşüldükten sonra kalanı satışa konu edilir. Limit aşan üretim bedelsiz YEKDEM havuzuna aktarılır — mahsuplaşma yine devam eder, satış yapılamaz.

220 MWh üretim senaryosu (Tablo 3)

2025 tüketimi 100 MWh, 2026 üretimi 220 MWh ve mahsuplaşma 70 MWh varsayımında: bedelli tavan 200 MWh (2×100). 200 MWh’in 70 MWh’i mahsuplaşmada kullanılır, 130 MWh satılabilir. Toplam 220 MWh üretimden kalan 20 MWh YEKDEM’e bedelsiz gider; yıl içinde sonradan oluşan tüketimle bu 20 MWh mahsuplaşmaya devam edebilir.

Aynı ölçüm noktası: T = A + (B − C)

Üretim ve tüketim aynı ölçüm noktasındaysa mahsuplaşma öncesi tüketim: T = A + (B − C). T mahsuplaşma öncesi tüketim; A çift yönlü sayaç çekiş; B tek yönlü üretim sayacı veriş; C çift yönlü sayaç veriş. Çatı GES’te iç tüketim bu formülle netleştirilir.

EPİAŞ LÜM ve takvim

• 01/05/2026: Saatlik mahsuplaşma uygulaması başlar.
• Mayıs 2026 üretimi: Haziran 2026’dan itibaren mahsuplaşma işlenir.
• 1 Haziran 2026: Şebeke işletmecileri ham üretim/tüketim verisini LÜM’e girer.
• Mahsuplaşmayı EPİAŞ yapar; tedarikçiler brüt tüketimle piyasa işlemlerini yürütür, faturayı net tüketim üzerinden keser.