Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi ve AB alıcı baskısı, sanayi şirketlerini genel “yeşil” taahhütlerden bilim temelli hedeflere taşıyor. Science Based Targets initiative (SBTi), IPCC ve 1,5°C senaryolarına uyumlu emisyon azaltım yollarını doğrular. Karbon Nötr, Net Sıfır ve Scope 1–2–3 rehberimizdeki kavramlar bu yazıda net sıfır programına dönüşür.
2053
Türkiye hedefi
Net sıfır emisyon
1,5°C / 2°C
SBTi kapsam
Sektörel yol haritası
5–10 yıl
Near-term hedef
Scope 1+2 zorunlu
Net sıfır vs karbon nötr
Karbon nötr, kalan emisyonun offset ile dengelenmesini kısa vadede kabul edebilir. Net sıfır (SBTi çizgisinde), değer zinciri genelinde derin azaltım ve yalnızca sınırlı kalıcı giderim (removal) ile residual emisyonun kapatılması anlamına gelir. Türk ihracatçısı için müşteri anketleri giderek “net sıfır yol haritanız var mı?” sorusuna SBTi onaylı hedef veya eşdeğer bilim temelli plan yanıtı bekliyor.
SBTi süreci — özet adımlar
- Taahhüt (Commit): SBTi web sitesinde letter of commitment
- Envanter: Scope 1–2 zorunlu; Scope 3 önemlilik analizi
- Hedef geliştirme: Sektörel azaltım yolu (near-term + net-zero)
- Doğrulama: SBTi tarafından hedef onayı
- Yıllık izleme: Emisyon envanteri güncelleme ve raporlama
| Tür | Kapsam | Tipik süre |
|---|---|---|
| Near-term | Scope 1+2 (+ önemli Scope 3) | 5–10 yıl |
| Long-term / Net-zero | Tüm değer zinciri | 2050 civarı |
| FLAG (tarım/ormancılık) | Ayrı metodoloji | Sektöre özel |
Scope 3 ve tedarik zinciri
SBTi net-zero yolunda Scope 3’ün büyük payı zorunludur. Scope 3 Emisyonları: Tedarik Zincirinde Veri Toplama rehberimizde anlatıldığı gibi activity-based veri geçişi SBTi izleme döneminde de sürmelidir. TSRS 2 ve CBAM aynı envantere paralel beslenir.
Türkiye bağlamı: ETS, SYD, taksonomi
Ulusal ETS pilotu (2026–2028), SYD Belgesi ve Yeşil Taksonomi; net sıfır yol haritasının ulusal regülasyon katmanlarıdır. Karbon Vergisi ve CBAM rehberimiz ihracat maliyet baskısını açıklar. SBTi hedefi ile ulusal uyum aynı OSOS tabanlı tüketim verisinden beslenmelidir.
ENOPTIMAL: envanter altyapısı
SBTi yıllık izleme, tutarlı Scope 1–2 envanteri ister. ENOPTIMAL tüketim ve üretim verisini tek kaynakta toplayarak karbon muhasebesi girdisini güçlendirir; YEK-G market-based Scope 2 iddiası ayrı belge katmanı olarak dokümante edilir.
Sonuç
Net sıfır yol haritası bir iletişim cümlesi değil, ölçülebilir azaltım programıdır. SBTi taahhüdü öncesi Scope 1–2 envanterini sağlamlaştırın, Scope 3 önemlilik analizini tamamlayın. Demo ile emisyon veri olgunluk değerlendirmesi alabilirsiniz.