Türkiye’de sürdürülebilirlik raporlaması artık yalnızca gönüllü ESG broşürü değil; belirli ölçekteki şirketler için yasal açıklama yükümlülüğüdür. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS), IFRS sürdürülebilirlik çizgisiyle uyumlu çerçevede hazırlanır. Özellikle TSRS 2 (iklimle ilgili açıklamalar) için enerji tüketimi, Scope 1–2 emisyonları ve — önemliyse — Scope 3 verisi ölçülebilir olmalıdır; tahmine dayalı rapor, denetim ve tedarikçi taleplerinde yetersiz kalır.
2 / 3 kriter
Eşik (2026 güncellemesi)
Art arda iki dönem — aşağıdaki tablo
≥ 1 milyar TL
Aktif toplamı
16.01.2026 KGK kararı
≥ 2 milyar TL
Net satış hasılatı
16.01.2026 KGK kararı
≥ 500
Çalışan sayısı
Önceki eşik: 250 kişi
TSRS nedir, kimler raporlar?
TSRS; 29 Aralık 2023 Resmi Gazete’de yayımlanan KGK kararıyla 1 Ocak 2024 ve sonrası hesap dönemleri için yürürlüğe girmiştir. İki ana standarttan oluşur: TSRS 1 (sürdürülebilirlikle ilgili finansal bilgilerin genel hükümleri) ve TSRS 2 (iklimle ilgili açıklamalar, IFRS S2 ile uyumlu). Geçiş döneminde ilk raporlamalarda TSRS 2’nin uygulanması yeterli kabul edilmiş; TSRS 1 tam kapsamı zamanla genişler.
Zorunluluk; KGK listeleri (sermaye piyasası, bankacılık vb.) ile birlikte büyüklük eşiklerinin değerlendirilmesine bağlıdır. Liste kapsamında olup eşikleri sağlamayan şirketler raporlamaktan muaf tutulabilir; eşikleri art arda iki dönem sağlayanlar yükümlüdür. 16 Ocak 2026’da yayımlanan güncelleme ile aktif, ciro ve çalışan eşikleri bir kat artırılmıştır (500 milyon → 1 milyar TL aktif; 1 milyar → 2 milyar TL ciro; 250 → 500 çalışan).
TSRS vs GRI vs CSRD/ESRS
| Özellik | TSRS (Türkiye) | GRI Standards | CSRD / ESRS (AB) |
|---|---|---|---|
| Dayanak | KGK — yasal (kapsamdakiler) | Gönüllü / pazar talebi | AB direktifi — yasal |
| Yapı | TSRS 1 + TSRS 2 (IFRS uyum) | Evrensel + sektörel konular | ESRS konu standartları (E1 iklim vb.) |
| İklim / enerji | TSRS 2 — emisyon, hedef, geçiş planı | GRI 305 emisyonları | ESRS E1 — iklim değişikliği |
| Finansal bağlantı | Nakit akışı, sermaye maliyeti etkisi | Materiality odaklı | Double materiality |
| Güvence | Sürdürülebilirlik denetimi (aşamalı) | Opsiyonel third-party | Zorunlu limited → reasonable |
| Türkiye ihracatçısı | Yerel yasal uyum | Müşteri/NGO talebi | AB satış / tedarik zinciri baskısı |
Raporlama takvimi: 2024 verisinden 2026’ya
TSRS uyumlu sürdürülebilirlik raporu, ilgili finansal tablolarla aynı dönemi kapsayacak şekilde ve eş zamanlı yayımlanmalıdır. Geçiş kolaylığı kapsamında 2024 faaliyet dönemine ilişkin ilk raporların yayımlama süresi 31 Ekim 2025’e kadar uzatılmıştır. Ara dönem finansal rapor sunmayan işletmeler için genel kural, yıllık dönemi izleyen en geç dokuz ay içinde raporu yayımlamaktır.
- 2024 verisi — ilk TSRS raporu: 31.10.2025 son tarih (geçiş uzatması)
- 2025 verisi (31.12.2025 kapanış): tipik son tarih Eylül–Ekim 2026
- Özel hesap dönemi: dönem sonundan itibaren 10 ay (KGK geçici hükümler)
- Finansal tablolar yayımlandıktan sonra sürdürülebilirlik bölümü eklenebilir (Geçici md. 2)
TSRS 2 ve iklim: enerji, Scope 1–2 veri ihtiyacı
TSRS 2; yönetişim, strateji, risk yönetimi ve metrikler–hedefler olmak üzere dört sütunda iklim açıklaması ister. Metrikler bölümünde sera gazı envanteri (Scope 1 doğrudan, Scope 2 satın alınan enerji), enerji tüketimi, emisyon azaltım hedefleri ve — varsa — geçiş planı yer alır. Scope 2 için konum bazlı (location-based) açıklama zorunludur; pazar bazlı (market-based) YEK-G veya sözleşmesel araç kullanılıyorsa ayrıca belirtilmelidir.
Sanayi tesisleri için Scope 2’nin omurgası satın alınan elektrik (kWh) ve emisyon faktörüdür. Scope 1 tarafında doğalgaz, fuel oil, proses emisyonları ve saha araç yakıtı faturalar/sayaçlar ile desteklenmelidir. Karbon Nötr, Net Sıfır ve Scope 1–2–3 rehberimizde bu kavramlar ayrıntılı açıklanır; TSRS 2 raporu bu envanterin resmi açıklama formatıdır.
Tedarik zinciri (Scope 3) TSRS’te nerede?
TSRS 2, IFRS S2 ile uyumlu biçimde Scope 3’ü “şirket açısından önemli” kategoriler için açıklamayı gerektirir. Satın alınan mal ve hizmetler, lojistik, iş seyahati ve satılan ürünün kullanımı gibi kalemler otomotiv, makine ve kimya sektörlerinde baskın olabilir. KGK’nın 16 Aralık 2024 kararıyla belirli banka dışı finans kuruluşları için geçiş döneminde Scope 3 muafiyeti tanınmış olsa da, ihracatçı sanayi ve AB alıcıları spend-based (harcama bazlı) tahminle yetinmeyi kabul etmemektedir.
Veri checklist: hangi sistemden ne çekilir?
| Veri alanı | Tipik kaynak | Kalite notu |
|---|---|---|
| Scope 2 — elektrik (kWh) | OSOS, dağıtım faturaları | 12 ay mutabakat; lokasyon bazlı faktör |
| Scope 1 — doğalgaz / yakıt | Fatura, sayaç, ERP | TEP dönüşümü ile EİVER envanteri hizala |
| Scope 1 — proses / soğutucu | Kütle dengesi, sızıntı testi | Denetlenebilir dokümantasyon |
| Enerji yoğunluğu (kWh/ton) | OSOS + üretim ERP | EnPI; ISO 50001 ile ortak |
| Scope 3 — satın alma | ERP, tedarikçi anketi | Spend-based → activity-based geçiş |
| Hedef izleme | Yıllık GHG envanteri | Base year + geri kazanım projeleri |
ENOPTIMAL: tüketim verisi → raporlama girdisi
TSRS 2’nin “metrikler ve hedefler” bölümü, Excel’de birleştirilmiş faturalardan ziyade tutarlı ölçüm zinciri ister. ENOPTIMAL tüketim yönetimi modülü OSOS entegrasyonu, çok tesis tüketim özeti, fatura doğrulama ve reaktif/ anomali alarmları ile Scope 2 ve enerji yoğunluğu KPI’larını besler; üretim modülü ile kWh/ürün normalize edilir. Aynı veri seti EİVER, ISO 50001 ve karbon envanterine paralel kullanılabilir — rapor = ölçülebilir veri.
Sonuç
2026’da TSRS yükümlülüğü; güncellenmiş eşikler, TSRS 2 iklim açıklamaları ve sürdürülebilirlik güvence denetimi ile birlikte ciddi veri altyapısı gerektirir. Önce kapsam analizi (liste + eşik + iki dönem kuralı), ardından Scope 1–2 envanteri ve OSOS mutabakatı yapılmalıdır. Demo talebiyle tesisinize özel TSRS veri olgunluk değerlendirmesi alabilirsiniz.