“Yeşil elektrik kullanıyoruz” ifadesi Türkiye’de üç farklı mekanizmaya karışabilir: çatı GES mahsuplaşması, sahadaki fiziksel öz tüketim ve YEK-G (Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi) itfası. Bunların fatura etkisi, EPİAŞ kaydı ve sürdürülebilirlik raporlaması (Scope 2) sonuçları birbirinden farklıdır. YEK-G; üretilen her 1 MWh yenilenebilir enerji için EPİAŞ tarafından ihraç edilen, blok zincir üzerinde izlenen ve tüketimle eşleştirilerek itfa edilen belgedir — pazarlama iddiasının tek başına yeterli olmadığı kanıt katmanıdır.
01.06.2021
Sistem başlangıcı
EPİAŞ YEK-G canlıya alındı
1 MWh
Belge birimi
Belgelendirilebilir üretim
12 ay
Geçerlilik
Üretim dönemi bitiminden itibaren
17.12.2024
2024 düzenleme
Şarj ağı + toplayıcı kapsamı
YEK-G sistemi: EPİAŞ ve EPDK çerçevesi
YEK-G sistemi, EPDK düzenlemeleri kapsamında EPİAŞ (Piyasa İşletmecisi) tarafından işletilir. Lisanslı yenilenebilir üretim tesislerinde belgelendirilebilir üretim miktarı için belge ihraç edilir; Organize YEK-G Piyasası’nda alım-satım yapılabilir. Tedarikçiler, toplayıcılar ve — güncel düzenlemeyle — şarj ağı işletmecileri, tüketicilere veya şarj hizmeti kullanıcılarına belirli miktar/oran yenilenebilir enerji tedarik ettiğini YEK-G itfası ve ifşası ile belgeleyebilir.
- İhraç: üretim tesisinden belgelendirilebilir MWh için EPİAŞ kaydı
- Ticaret: Organize YEK-G Piyasası — sürekli işlem modeli
- İtfa: tüketimle eşleştirerek belgenin “kullanıldı” olarak kapatılması
- İfşa: fatura veya bildirimle tüketiciye kaynak türünün açıklanması
- Doğrulama: EPİAŞ itfa numarası ile portal üzerinden kontrol
Aralık 2024 düzenlemesi: şarj ağı, toplayıcılar, yeşil şarj
17 Aralık 2024’te Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi Yönetmeliği güncellemesi; tedarik ve toplayıcı lisans sahiplerinin yanı sıra şarj ağı işletmecilerini de YEK-G sistemine açık biçimde tanımlar. Şarj ağı işletmecisi, istasyonlarından birini veya tamamını “yeşil şarj istasyonu” ilan edebilir; bu durumda şarj hizmetine konu tüketimin tamamı için YEK-G itfası zorunludur ve kullanıcıya ifşa edilmelidir.
Toplayıcı lisans sahipleri de tüketicilere tedarik edilen elektriğin belirli payının yenilenebilir kaynaklardan geldiğini YEK-G ile ispatlayabilir. Yeşil şarj istasyonları serbest erişim platformunda ayrı işaretle gösterilir; itfa bildirimi, tüketimin gerçekleştiği fatura dönemini takip eden ayda, seans açılış gününden itibaren en geç beş iş günü içinde yapılmalıdır.
YEK-G vs mahsuplaşma vs öz tüketim
| YEK-G | Mahsuplaşma (GES) | Fiziksel öz tüketim | |
|---|---|---|---|
| Ne işe yarar? | Yeşil kaynak iddiasını belgelemek | Üretim–tüketim fatura denkleştirmesi | Sahada anlık/saatlik enerji eşleşmesi |
| Hukuki dayanak | YEK-G Yönetmeliği, EPİAŞ | EPDK lisanssız üretim / dağıtım | Tesis bağlantısı, sayaç |
| Fatura etkisi | Tedarikçi anlaşması; ayrı belge maliyeti | Net tüketim / veriş bedeli hesabı | Şebeke alımını azaltır |
| Scope 2 (GHG) | Market-based — itfa + dönem eşleşmesi | Otomatik yeşil sayılmaz | Grid tüketimini düşürür; location-based etki |
| Kim kullanır? | Tedarikçi, toplayıcı, şarj ağı | GES + tüketim ilişkili tesis | Çatı GES, sanayi öz tüketim |
Saatlik Mahsuplaşma 2026 rehberimizde anlatıldığı gibi mahsuplaşma, EPİAŞ LÜM üzerinden üretim ile tüketimin saat bazında netleştirilmesidir; fatura ve veriş yönü ekonomisini düzenler. Mahsuplaşma yapmak, TSRS veya GHG Protocol kapsamında “yeşil elektrik satın aldım” demek için yeterli değildir. YEK-G itfası ise tüketimin yenilenebilir kaynakla eşleştirildiğini resmi kayıtla gösterir — ancak itfa edilen MWh ile raporlanan tüketim dönemi uyumlu olmalıdır.
Scope 2: location-based vs market-based
GHG Protocol ve TSRS 2 iklim açıklamalarında Scope 2 için iki yöntem kullanılır. Location-based (konum bazlı): ulusal veya bölgesel şebeke emisyon faktörü × tüketilen kWh — fiziksel gerçeği yansıtır. Market-based (pazar bazlı): satın alma sözleşmeleri, YEK-G itfası veya benzeri sözleşmesel araçlarla tüketimin “yeşil” kısmına düşük/sıfır faktör atanabilir — ancak belgenin itfa edilmiş ve çift sayım yapılmamış olması şarttır.
Karbon Nötr, Net Sıfır ve Scope 1–2–3 rehberimizde Scope 2’nin sanayideki payı ve ölçüm temeli açıklanır. YEK-G, market-based raporlama için Türkiye’deki resmi araçtır; location-based envanter ise OSOS ve fatura verisiyle ayrıca tutulmalıdır. TSRS 2 her iki yöntemin tutarlı açıklanmasını bekler.
Greenwashing riskleri
- İtfa edilmemiş veya süresi dolmuş (ilga) belgeyle yeşil iddia
- Tüketim dönemi ile üretim dönemi uyuşmazlığı (12 ay geçerlilik kuralı)
- Aynı MWh için çift itfa — sistem aynı dönemde ikinci itfayı engeller
- Mahsuplaşmayı otomatik YEK-G sanmak
- GES kurulu gücü fotoğrafı ≠ rapor dönemi tüketiminin karşılanması
- Tedarikçi ifşası olmadan “%100 yenilenebilir” beyanı
ENOPTIMAL: üretim + tüketim izleme ile doğrulama
YEK-G iddiasını denetlenebilir kılmak için üç veri katmanı hizalanmalıdır: (1) EPİAŞ itfa kaydı ve tüketici ifşası, (2) dönemsel elektrik tüketimi (OSOS/fatura), (3) varsa saha GES üretim profili (mahsuplaşma veya öz tüketim analizi). ENOPTIMAL üretim ve tüketim modüllerini tek panelde birleştirerek “ne kadar şebekeden aldık, ne kadar sahada ürettik, hangi MWh için YEK-G itfa edildi?” sorusuna yanıt verir.
Sonuç
YEK-G, Türkiye’de yeşil elektrik tedarikinin resmi belge mekanizmasıdır; mahsuplaşma fatura aracı, fiziksel öz tüketim ise saha gerçeğidir — üçü birbirinin yerine geçmez. Scope 2 market-based raporlama, TSRS 2 ve müşteri ESG anketleri için itfa + tüketim mutabakatı şarttır. Demo talebiyle tesisinize özel YEK-G ve GES veri hizalama değerlendirmesi alabilirsiniz.